Πολιτιστικά - Ιστορικά στοιχεία

Γενικά

Στους νομούς Θεσπρωτίας και Πρέβεζας πλήθος μνημείων μαρτυρούν την ιστορική κληρονομιά που εκτείνεται σε μια περίοδο 3.000 χρόνων και επιβεβαιώνουν τον χαρακτηρισμό του τόπου ως σταυροδρόμι πολιτισμών. Ακολουθώντας μια παράδοση αιώνων, από τα βυζαντινά χρόνια μέχρι σήμερα, μοναστήρια, ναοί και παρεκκλήσια διατηρούν τα σημάδια της θρησκευτικής διάστασης στην περιοχή. Ένα ευρύ και ποικίλο φάσμα πολιτιστικών εκδηλώσεων κυρίως την καλοκαιρινή περίοδο προσφέρει μια δυνατή γεύση από την πλούσια τοπική κουλτούρα, αλλά και τις σύγχρονες τάσεις πολιτιστικής έκφρασης.

Πληροφορίες για την ιστορία και τον πολιτισμό των δύο Νομών μπορείτε να βρείτε στους ιστοχώρους των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων: www.preveza-cult.gr και www.thesprotia.gr

Χρήσιμα τηλέφωνα:

• Αρχαιολογική Υπηρεσία Θεσπρωτίας: 2665029177
• Πολιτιστικός Οργανισμός Ν.Α. Θεσπρωτίας: 2665099989
• Κ.Ε.Π. Ν.Α. Θεσπρωτίας: 2665099976
• Λαογραφικό Μουσείο Φ.Σ. Πολυδροσιτών: 266624374
• Φυλάκιο Αρχαιολογικού Χώρου Σουλίου: 2666061382
• Πολιτισμικό Κέντρο Φιλιατών: 2664023111

Ποταμός Αχέροντας

Στην ευρύτερη περιοχή γύρω από τον ποταμό Αχέροντα έχουν βρεθεί ίχνη της παρουσίας του ανθρώπου από την παλαιολιθική εποχή, ίσως και 40.000χρόνια πριν! Η περιοχή είναι γεμάτη αρχαίους μύθους και σύγχρονους θρύλους, ο πιο γνωστός για τις πύλες του Άδη. Όλη η περιοχή αποτελεί μνημείο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Το ιδιαίτερα άγριο τοπίο του φαραγγιού, έχει δεθεί με την αρχαία ελληνική μυθολογία (πύλες του Άδη, αναφορές στην Οδύσσεια του Ομήρου, κτλ.), τις παραδόσεις των νεότερων χρόνων (θρύλος του Αϊ Δονάτου), και την ιστορία της χώρας μας (πόλεμοι των Σουλιωτών για την προάσπιση της ελευθερίας, κ.α.). Το Νεκρομαντείο, τα ερείπια μεσοβυζαντινής βασιλικής στη Γλυκή, τα πηγάδια Σουλίου, το Κούγκι και το κάστρο της Κιάφας είναι μερικά από τα σημεία που αξίζει να επισκεφτείτε.

Ποταμός Καλαμάς

Μεγάλος υδάτινος δρόμος από την αρχαιότητα ο Καλαμάς, συγκέντρωσε δίπλα στις όχθες του σπουδαίες πόλεις όπως τη Λυγιά, τη Γιτάνη, τη Φανωτή, την Οσδίνα, τη Ραβενή. Τα μυκηναϊκά ευρύματα κατά μήκος της κοίτης του, μαρτυρούν τη σπουδαιότητα που είχε ο ποταμός για το εμπόριο των μακρινών εκείνων χρόνων, εμπόριο που συνέχισαν αργότερα στους αρχαϊκούς χρόνους οι έλληνες άποικοι από την Πελοπόννησο.

Η περιοχή των Στενών Καλαμά έχει σημαντικά υπολείμματα βυζαντινής κληρονομιάς. Αξίζει να επισκεφτείτε τους καλοδιατηρημένους κατάγραφους ναούς (των Ταξιαρχών και της Κοίμησης της Θεοτόκου) στις Πέντε Εκκλησιές, θέση αρχαίου κάστρου και της υστεροβυζαντινής-μεταβυζαντινής Οσδίνας, το λαογραφικό μουσείο Πολυδρόσου, το κάστρο Ραβενής – υστεροκλασικός και ελληνιστικός οικισμός στη μεθόριο Θεσπρωτίας – Μολοσσίας και τα απομεινάρια της βυζαντινής γέφυρας Μπολιάνα στην έξοδο του φαραγγιού του Καλαμά.

Στην περιοχή των εκβολών του ποταμού Καλαμά αξίζει να δείτε τους αμμωνίτες-απολιθωμένα όστρακα μαλακίων στο βουνό της Κεστρίνης, το λόφο της Μαστιλίτσας, όπου σώζονται τμήματα του οχυρωμένου οικισμού της κλασικής και ελληνιστικής εποχής, το «Καστρί» Σαγιάδας-μικρό οχυρό και νεότερα λίθινα αλώνια, τη Μονή Ραγίου για την οποία η αρχική της φάση χρονολογείται ιστορικά στη μέση βυζαντινή περίοδο, τον Πύργο «Αγιολένης«, βυζαντινό πύργο στο ομώνυμο νησάκι στην περιοχή των αλυκών, τον πρόσφατα επισκέψιμο χώρο της αρχαίας Γιτάνης, τον επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο του μεταβυζαντινού Πύργου Ραγίου σε λόφο στο κέντρο της περιοχής του Δέλτα Καλαμά, την παλιά Σαγιάδα – εγκαταλειμμένος οικισμός με εξαιρετική θεά στο δέλτα Καλαμά.

Χάρτης με πολιτιστικά-ιστορικά στοιχεία κατά μήκος του ποταμού Καλαμά - (από Μιχάλη Πασιάκο)

Έλος Καλοδικίου

Το έλος Καλοδικίου, γνωστό και ως λίμνη με τα νούφαρα, πήρε το όνομα του από τη βασίλισσα των Θεσπρωτών Καλοδίκη. Στους ιστορικούς χρόνους η περιοχή του Δήμου Μαργαριτίου ταυτίζεται με το τμήμα της αρχαίας Ελίνας. Το Μαργαρίτι, πρωτεύουσα του δήμου κτίστηκε από τους Βενετούς στα μέσα του 16ου αιώνα. Περιοχή πλούσια σε λίθινα εργαλεία της Μέσης Παλαιολιθικής (Μόρφι, Μαζαρακιά κτλ.) αποτέλεσε έναν από τους χώρους της Θεσπρωτίας, όπου έζησε ο προϊστορικός άνθρωπος. Αξιόλογα μνημεία είναι ο αρχαίος πύργος στον οικισμό Πυργί, στη διασταύρωση της Ε.Ο. Ηγουμενίτσας-Αθηνών προς Ελευθέρι, ο οικισμός Καρτέρι για τα ελληνιστικά κτίρια και το βυζαντινό κοιμητήριο -ναϊσκο στο κέντρο του χωριού, το Μαργαρίτι για το βενετσιάνικο κάστρο, το μιναρέ κατεστραμμένου τζαμιού και τα παλιά αρχοντικά στον χαρακτηρισμένο παραδοσιακό οικισμό.